الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

307

نيايش در عرفات (فارسى)

بينى يا بسيارى از منظومه‌ها و كهكشانها كشف نشده بود ، كسى احتمال آنها را مطرح مىكرد ، چه بسا افرادى كه در عقل ، كم مايه بودند به طور جزم آن را نفى كرده و منكر مىشدند . امّا عقلا و ارباب منطق مىگفتند : « ذره فى بقعة الامكان » احتمال و امكان آن قابل نفى نيست . اكنون هم بسيارى از چيزهاست كه بشر در كاوشهاى علمى وفنّى خود از آنها جستجو دارد با اينكه به وجود آنها يقين ندارد و بر اساس احتمال به كار و كاوش مىپردازد . ممكن است برخى از كسانى كه فقط به « مادّه » ايمان دارند و به آنچه با حواس جسمانى قابل درك نيست ، معتقد نيستند بگويند : ما در كاوشهاى به اصطلاح علمى و فنى خود به وجود روح يا فرشته پى نبرديم ! يا چگونگى و تأثير صدقه را در دفع بلا يا صلهء رحم را در طول عمر درك نكرده‌ايم ، اما نمىتوانند بگويند ما كه مؤمن به حواس و محسوسات هستيم و معيار تصديق به وجود يك شىء را « حس » مىدانيم ، با حسِ نبود روح و ملائكه با تأثير و تأثرات ، غير مادى را احساس كرده و درك نموديم ؛ چون اين امور با حسّ قابل درك نيستند . يكى از فرقهايى كه مادّى و ملحد با مؤمن به خدا و موحّد دارد ، همين است كه مادّى و ملحد نمىتواند به الحاد و نفى خدا ايمان و باور داشته باشد ؛ چون بر نفى آن ، اقامهء برهان ممكن